Trendwoorden
Nieuwe woorden en uitdrukkingen in de media of beleidsstukken kunnen
een aanwijzing bevatten voor trends of trendbreuken. Het zijn eigenlijk
beknopte trendbeschrijvingen. Deze 'nieuwe woorden' van de multiculturele
samenleving leveren een leuke woordenlijst op die we u niet willen onthouden.
Welke woorden of achterliggende verschijnselen herkent u? Welke woorden
gaat u vaker tegenkomen?
A B C D E F G H I K L M N O P R S T U V Z
Allochtonenstop
Twee van de drie Rotterdammers voelt voor een limiet op het aantal kansarme
allochtonen in de stad. Dit bleek uit een enquête van RTL Nieuws.
De verdergaande concentratie van laagopgeleide, kansarme allochtonen in
grote steden wordt bedreigend gevonden. De demografische en sociaal-economische
ontwikkelingen die er de oorzaak van zijn, gaan zo snel dat de problemen
in de stad onbeheersbaar dreigen te worden. Voor velen zijn spreiding en
een limiet aan kansarme nieuwkomers noodzakelijk.
Bron: o.a. 'Rotterdam studeert opnieuw op limiet aan allochtonen', de Volkskrant,
5 september 2003.
Anderhalf-generatie
De tweede generatie migranten – hier geboren of op heel jonge leeftijd
gekomen – brengt geen derde generatie voort als zij trouwen met
een partner uit het herkomstland. Kinderen uit zo’n huwelijk zijn
eerder te benoemen als een anderhalf-generatie, stelt Erna Hooghiemstra
in haar proefschrift.
Bron: E. Hooghiemstra, ‘Trouwen over de grens’, SCP, 2003.
Antillianensteden
Ook wel 'Antillensteden'. Gemeenten met een hoog aantal Antilliaanse
en Arubaanse inwoners en/of die veel problemen hebben met criminele
Antillianen.
Bron: o.a. 'Greep op Antilliaanse jongeren', Algemeen Dagblad, 30 augustus
2003.
Asielyuppie
Benaming voor Ayaan Hirsi Ali. ‘Maar aanvankelijk leek ze vooral
een modelmigrant. Snel het Nederlands onder de knie. Studie politicologie
in Leiden. Samenwonend met een Nederlandse vriend. En na haar doctoraal
begonnen aan een goede baan binnen de farmaceutische industrie. Een asielyuppie.’
Bron: Sanders, S. en Schutte, X. ‘We waren blind van barmhartigheid.
Het multiculturele drama door negen denkers verklaard’. Vrij Nederland,
22 februari 2003.
Brooddoosregeling
“In Denemarken krijgen uitgeprocedeerde asielzoekers geen zakgeld
meer als ze weigeren mee te werken aan hun eigen repatriëring. Wel
krijgen ze om de twee weken een ‘brooddoos’: een rantsoen
van melk, pasta, tomaten, makreel en enkele benodigdheden zoals zeep
en maandverband.
Met de brooddoosregeling (‘madpakkeordning’) wil de Deense
regering alle niet-erkende asielzoekers de duimschroeven aandraaien,
in de hoop dat ze dan terugkeren naar hun land van herkomst.”
Bron: www.Taaltelefoon.vlaanderen.be
9 augustus 2004
Burgerschapstrap
Onderzoeker Ewald Engelen pleit voor een ‘stapsgewijze aanwas van
burgerschapsrechten’ voor nieuwkomers. Er bestaan verschillende
rechtencategorieën voor burgers die in de ogen van Engelen niet
volgens ‘een alles of niets logica’ toegekend hoeven te worden
aan immigranten. Een burgerschapstrap met lagen, treden, in burgerschapsrechten
en –plichten zou de overheid meer vrijheid geven de grenzen open
te stellen voor migranten zonder de verzorgingsstaat in gevaar te brengen.
Europese landen moeten namelijk bij hun migratiebeleid een keuze maken
tussen openheid en bescherming. Tussen het toelaten van immigranten als
onderdeel van politieke, culturele en economische internationalisering
en als noodzaak om goedkope arbeid te verkrijgen aan de ene kant en het
in stand houden van een verzorgingsstaat aan de andere kant. Gedifferentieerd
burgerschap zou een oplossing kunnen zijn.
Bron: E. Engelen, ‘Hoe openheid en bescherming te combineren? Pleidooi
voor een 'burgerschapstrap', Migrantenstudies, 2004, nummer 1, pp 2-20.
Burger Service Nummer
Op 1 januari 2006 krijgt iedere burger een uniek persoonsnummer: het
Burger Service Nummer. Nu moeten burgers bij verschillende overheidsinstanties
vaak steeds opnieuw hun persoonsgegevens opgeven. Met een eigen persoonsnummer
- gebaseerd op het al bestaande sofi-nummer - verdwijnt die noodzaak.
Uitwisseling van gegevens tussen overheidsinstanties wordt met het
nieuwe Burger Service Nummer ook eenvoudiger. Dat biedt de overheid
meer mogelijkheden voor fraudebestrijding.
De invoering van een Burger Service Nummer maakt onderdeel uit van het
actieprogramma ‘Andere Overheid’ van minister Thom de Graaf
van bestuurlijke vernieuwing. Het programma is erop gericht de administratieve
lasten voor burgers te verlichten, de bureaucratie te verminderen en
de elektronische bereikbaarheid van de overheid te verbeteren. Het actieprogramma
beschikt sinds kort over een eigen website: www.andereoverheid.nl.
Bron: Overheid geeft burger een uniek persoonsnummer, www.binnenlandsbestuur.nl,
18 mei 2004. Om het artikel te kunnen lezen moet u kunnen inloggen.
Bunkerpak
Benaming van Haci Karacaer (Milli Görüs) voor de chador. In
een reactie op de kwestie van Amsterdamse ROC-leerlingen die een chador
willen dragen.
Bron: Trouw, 3 januari 2003.
Communautarisme
Het denken in gemeenschappen, in etnische groepen, dat volgens gewezen
SOS-racisme-voorzitter Malek Boutih in de Franse voorsteden opkomt.
Het multicultureel denken verliest terrein. "We delen een grondgebied,
maar we versmelten niet onze normen en waarden. Mensen blijven binnen
hun eigen gemeenschap en ze beschouwen de staat als een anonieme instantie
met een beperkte functie", waarschuwt hij. Het woord in deze vorm
is waarschijnlijk overgenomen uit het Frans. Het is afgeleid van communautariseren
dat onder andere betekent: "in de sfeer van de Vlaams-Waalse tegenstellingen
plaatsen" (Dikke Van Dale). Hiermee is het een specifiekere term
voor het in Nederland veelgebruikte 'wij/zij-denken'. Niet te verwarren
met het communitarisme in het burgerschapsdenken (zie het achtergrondartikel ‘Een
filosfische kijk op burgerschap’) waarin juist de eenheid van
de gemeenschap (het “wij”) wordt benadrukt.
Bron: C. Vuylsteke, 'Franse moslima onder de knoet', Parool, 13 september
2003
Contractueel burgerschap
Een theoretisch mogelijke invulling van burgerschap in een multiculturele
samenleving als contractsamenleving. Actief burgerschap, met rechten
en plichten, wordt contractueel vastgelegd. Juni 2004
Cultureel geweld
Cultuurgerelateerd geweld zoals eerwraak. In Den Haag werken politie
en justitie aan een proefproject om actief naar ‘geweld dat met
de cultuur van allochtonen samenhangt’, te gaan speuren. Korpsen
leggen daarvoor contact met verschillende etnische groepen.
Bron: ‘Actie nodig tegen cultureel geweld’, Trouw,
13 augustus 2004.
Culturele islam
Benaming van radicale moslimjongeren voor de huis-, tuin- en keukenislam
van hun ouders. ‘Een beetje achterlijk, in tegenstelling tot
hun eigen ‘pure islam’.’
Bron: ‘De kans om je als moslim te bewijzen’, Trouw,
13 november 2004.
Cultuurcanon
Of culturele canon. Verzameling feiten over de cultuur van een natie
die elke ingezetene geacht wordt te kennen.
Het multiculturele debat brengt veel aandacht voor de Nederlandse nationale
en culturele identiteit met zich mee. Zo wordt er gepleit voor het opstellen
van een cultuurcanon, een aantal feiten en weetjes met betrekking tot
de hoogte- en dieptepunten van de nationale cultuur. Voor Nederland bijvoorbeeld:
wanneer was de Slag bij Nieuwpoort, wie was de Vader des Vaderlands,
wie vermoordde hem, wie stond aan de wieg van onze grondwet? Elke oude
en nieuwe Nederlander zou daar kennis van moeten hebben.
Bron: februari 2005, www.vandale.nl
Dawa
Religieuze oproep tot het praktiseren van de islam.
Het woord dawa kwam eind 2004 in het nieuws door het AIVD-rapport ‘Van
dawa tot jihad’ over de gevaren van de radicaal-islamitische ideologie.
Door de media-aandacht voor het islamisme - zoals de radicale islam wel
wordt genoemd - dringen geleidelijk aan steeds meer Arabische woorden
in het Nederlands door. Dawa betekent letterlijk ‘oproep’.
Bron: www.vandale.nl
Dialoogmoe
We lijken moe van alles, ook van de dialoog. Betrokken burgers onder
leiding van een comité van bezieling presenteerden op 1 december
De slinger: een a-politieke coalitie van burgers, bedrijven en organisaties
die actie en initiatief willen om ‘de saamhorigheid van burgers
en de robuustheid van Nederlandse waarden’ te tonen. Meer dan
60 organisaties en honderden personen hebben zich inmiddels aangesloten.
Het lijkt erop dat de dialoogmoeheid nog verder gaat. Het is wellicht
tijd voor ‘terug in je eigen hok’: laten allochtonen en autochtonen
eens kijken wat er in eigen kring aan de hand is, en niet hun beelden
en gedachten uiten over wat er bij ‘de ander’ speelt.
Bron: de Volkskrant, 2 december 2004
Doelgroepegoïsme
Standpunten van organisaties (of houding naar de overheid) alleen gericht
op het verdedigen van verworven rechten van de eigen doelgroep. Denk
aan migrantenorganisaties, ouderenorganisaties. Bron: Kabinetsvisie
ouderenbeleid in het zicht van de vergrijzing (concept), Ministerie
van VWS, 2004.
Doorgeefrozen
Cultureel centrum Lux in Nijmegen bedacht een manier om moslims en niet-moslims
met elkaar in contact te brengen. Er werden op het terras rozen uitgedeeld
die voorzien waren van de opdracht deze aan een andersdenkende door
te geven. Moslims geven aan niet-moslims en niet-moslims aan moslims.
Bron: ‘Doorgeefrozen voor 'mosleken'’, Trouw, 10 september
2004.
Draaideurallochtonen
Allochtone werknemers die als eerste worden ontslagen zodra het economisch
minder goed gaat. Waarschijnlijk een woordspeling op draaideurcriminelen,
al hoewel er hier géén criminele allochtonen mee wordt bedoeld.
Bron: Contrast, 20 maart 2003.
Dubbele antenne
Allochtone politici / bestuurders hebben een ‘dubbele antenne’: één
antenne voor de Nederlandse en één voor de allochtone kiezers
en cultuur. Er treedt spanning op wanneer de eigen etnische achterban
de allochtone bestuurder onder druk zet om op te komen voor diens gemeenschap.
Zie ook monogaam of overspelig nationalisme [link naar woord]: mag je
als burger meerdere loyaliteiten hebben?
Bron: Instituut voor Publiek en Politiek, 4 juli 2003.
Ego-religie
Religie zou “in” zijn. Echter, in de nieuwe godsdienstigheid
staat niet God centraal, maar het individu, de eigen ontwikkeling en
ervaring. Volgens godsdienstsocioloog Gerard Dekker heeft de verandering
van religiositeit naar spiritualiteit alles te maken met de culturele
veranderingen in ons denken en beleven, o.a. vanwege de individualisering. ‘Onze
samenleving ging ooit uit van een gegeven orde, ontdekte toen de maakbaarheid
van de samenleving en stelt nu de ontplooiing van het individu centraal.’
Bron: G. Dekker, ‘Ego-religie verdringt godsdienst’,
Trouw, 18 maart 2004.
Eerstegeneratie-Nederlanders
Allochtone jongeren zijn hier geboren en zullen hier begraven worden.
Het zijn geen allochtonen of vreemdelingen, maar eerstegeneratie-Nederlanders,
betoogt Ebru Umar. Zij moeten een duidelijke keuze durven maken voor
de Nederlandse samenleving in plaats van te blijven hangen tussen twee
culturen, uit een misplaatste angst om hun afkomst of hun identiteit
te verloochenen. Deze term voor de tweede generatie benadrukt hun verbintenis
met Nederland in plaats van met het land van herkomst (van hun ouders).
Bron: Algemeen Dagblad, 10 juli 2003.
Eerwraaklijn
Na de dood van de 18-jarige Zarife uit Almelo – zij werd in de
zomer van 2003 door haar vader in Turkije doodgeschoten – kwamen
er eel telefoontjes binnen bij de hulplijn Allochtone Vrouwentelefoon
Oost Nederland van jonge allochtone vrouwen die bang zijn voor eerwraak.
Het zijn vooral vrouwen tussen de 20 en 30 jaar van Hindoestaans-Surinaamse,
Marokkaanse en Turkse afkomst die bellen.
Bron: ‘Veel telefoontjes voor eerwraaklijn’, Algemeen
Dagblad, 23 oktober 2003
Etnisch ambigu
De New York Times gaf de naam ‘Ethnically Ambiguous’ aan
een internationaal culturele trend. Volgens de NRC is Touriya Haoud – model
en bekend van de hitfilm Shouf shouf habibi! – het Nederlandse
symbool van deze trend. Zij heeft een Marokkaans-Algerijnse vader en
een Grieks-Macedonische moeder maar groeide op in Veenendaal. Ze valt
buiten de gangbare etnische categorieën: ze is etnisch ambigu. De
trend van zichtbare vervaging van raciale grenzen in vooral de mode en
muziek past helemaal bij de hedendaagse demografische ontwikkelingen.
Bron: NRC Handelsblad, 7 februari 2004 & de Volkskrant, 10 februari
2004
Fantasie-islam
In een reactie op de Abel Herzberg-lezing van Paul Scheffer over 'het
onbehagen in de islam', noemt filosoof Paul Cliteur een (mogelijke)
spirituele en symbolische lezing van de Koran een ‘fantasie-islam’. ‘Nergens
ter wereld heeft deze 'islam' enige aanhang, behalve dan in Nederland,
verdedigd door verbannen moslims als Abu Zayd of andere postmoderne
woordkunstenaars.’
Bron: P. Cliteur, ‘Onbehaaglijke gedachten over de islam,
in Trouw, 23 September 2004.
Garage-islam
Verwijst in letterlijke zin naar de situatie in Frankrijk waar moslims
voor het belijden van hun geloof tot garages zouden zijn aangewezen.
El Aissati (van Maroc.nl) gebruikt de term om te illustreren dat Nederland
het vergeleken met Frankrijk 'helemaal niet zo slecht' gedaan heeft
met het integratiebeleid. De ruimte voor diversiteit en de mogelijkheid
de eigen identiteit te behouden heeft 'wel degelijk successen geboekt'.
El Aissati noemt de garage-islam een recept voor radicalisering. Het
staat daarmee symbool voor een gemarginaliseerde islam.
Bron: Mohamed el Aissati in 'Ik ben ook Marokkaan', de Volkskrant, 1
november 2003.
Gedeeld
burgerschap
Term die FORUM koos als leidinggevend begrip in de nieuwe strategische
visie van de instelling. Hoe FORUM gedeeld burgerschap wil invullen staat
beschreven in 'Gedeeld
burgerschap in de multiculturele samenleving. Een vernieuwde strategische
visie'. Sinds september 2003 is het begrip vaker in
het nieuws in verband met de kabinetsplannen. Voor minister Verdonk,
Vreemdelingenzaken en Integratie, is gedeeld burgerschap het doel van
het integratiebeleid. De nadruk ligt hierbij op het gebruik van het Nederlands
en het houden aan de Nederlandse normen en waarden en aan de Nederlandse
grondwet. In het stuk 'Hoofdpunten van het regeringsbeleid 2004' op de
website van het ministerie van Financiën staat "Integratie
is gedeeld burgerschap van minderheden en autochtonen. Burgerschap dat
hen in staat stelt actief deel te nemen aan de samenleving."
Bron: 'Afscheid van dertig jaar mislukt beleid', Trouw 17 september
2003 en Hoofdpunten van het regeringsbeleid 2004, hoofdstuk immigratie
en
integratie', website ministerie van Financiën.
Lees meer over de verschillende visies op het begrip burgerschap in het
achtergrondartikel 'Een filosofische kijk
op burgerschap'.
Geleefd Burgerschap
Begrip geïntroduceerd door Sandra Trienekens in haar proefschrift ‘Stedelijke
paradoxen', een vergelijkend onderzoek naar diversiteit in de publieke
cultuursector in Manchester en Rotterdam. Geleefd burgerschap ontstaat
in een proces waarin alle burgers in de samenleving een rol spelen. Geleefd
burgerschap ontleent men niet aan een - vaststaande - nationaliteit,
maar bouwt men op door met de verschillende groepen in de samenleving
gezamenlijk te zoeken naar nieuwe werkwijzen waarin diversiteit het uitgangspunt
is.
Bron: Telegraaf, 7 december 2004
Geloofsboulevard
Het lukt de gemeente en inwoners van Ede maar niet om het eens te worden
over het bouwen van een echte moskee. Vanuit de eenmansfractie van
Jaap Verduijn kwam het idee voor een geloofsboulevard: kerken en moskeeën
naast elkaar op een industrieterrein. “Zet er wat winkels bij
en het is wellicht ook nog goed tegen de ontkerkelijking.”
De bouw van moskeeën wordt vaak bekritiseerd, onder andere vanwege
het hoge ‘Efteling’-gehalte van sommige moskeeën. (Zie: heimweemoskee.)
De uitdaging is om de moskee te integreren in het Hollands landschap.
Volgens de Turkse moslimorganisatie
Milli Görüs wordt de Westermoskee, die nu in Amsterdam wordt
gebouwd, hier een voorbeeld van. Er is rekening gehouden met de stijl
van de buurt waarin de moskee komt te staan. “Het wordt een echte
Nederlandse moskee.”
Bron: Telegraaf, 26 juni 2003.
Genitaal pardon
Bij de IND komen steeds vaker verzoeken binnen om een verblijfsvergunning
van Afrikaanse ouders. Deze ouders stellen dat terugkeer onmogelijk
is zonder genitale verminking van hun dochters te ontlopen.
Bron: ‘Geen genitaal pardon’, De Groene Amsterdammer,
7 februari 2004
Getuigenis-allochtoon
Shervin Neruee stelt dat de ‘succes-immigranten’ of ‘publieke-domein-allochtonen’ vooral ‘getuigenis-allochtonen’ zijn.
Ze hebben de neiging hun eigen levensloop als maatstaf te nemen. ‘Omdat
het hen gelukt is in Nederland zou het iedereen moeten lukken, zo luidt
hun verhaal. Niet een beter integratiebeleid, maar meer inzet van allochtonen
zelf moet soelaas bieden.’
Bron: De Helling, zomernummer 2004.
Godsdienstpolitie
Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer zei islamoloog Hans Jansen
het idee van een godsdienstpolitie die in de gaten houdt wat in moskeeën
wordt gezegd, helemaal niet zo gek te vinden. "Predikanten die
al dan niet stiekem tot geweld oproepen en tegen de westerse wereld
preken, moeten worden opgepakt of niet worden toegelaten." De
vrijheid van godsdienst moet worden ingeperkt voor radicale imams,
omdat radicale stromingen binnen de islam een voedingsbodem zijn voor
terrorisme. Jansen waarschuwde vooral de invloed van Saoedi-Arabië,
dat een vorm van islam verspreidt die ook in de ogen van veel moslims
'nogal achterlijk' is.
In zijn Willem van Oranjelezing (Delft, 1 juni 2004) noemde Job Cohen
de godsdienstpolitie onnodig. ‘We moeten in integratiebeleid erkennen
dat religie 'werkt' voor gelovigen.’
Bron: ‘Tweede Kamer hoort islamoloog Hans Jansen’, Het
Parool, 26 mei 2004; NRC Handelsblad, 4 juni 2004.
Groep negen
Extra jaar na groep 8 van de basisschool voor (allochtone) kinderen die
meer in hun mars hebben dan de Cito-toets weergeeft. Het zou een schakeljaar
tussen basis- en voortgezet onderwijs moeten zijn. Hiervoor pleit de
Utrechtse hoogleraar orthopedagogiek Paul Leseman. Het extra jaar geeft
leerlingen meer tijd om achterstanden in te halen. Een alternatief
plan (vanuit Alphen aan de Rijn) is de oprichting van een 'junior high
school' voor 10 tot 14-jarigen.
Bron: 'Pleidooi voor groep negen. "Geef allochtonen een extra jaar
op de basisschool"', en 'Leren begint in de wieg', Trouw 16 september
2003.
Grondwetspatriottisme
In het maatschappelijk debat over (falende) integratie wordt door sommigen,
waaronder het tweede kabinet Balkenende, de Grondwet gezien als het
nieuwe bindmiddel van de multiculturele samenleving. De gerichtheid
op de (morele dimensie van de) Grondwet als fundament van burgerschap
wordt aangeduid met de term Grondwetspatriottisme. 2003
Hekwerkwijk
Een wijk die afgesloten is voor buitenstaanders, om zo een sociaal veilige
omgeving aan de bewoners te bieden. Het woord werd geïntroduceerd
door de Volkskrant en staat voor een verschijnsel dat we uit Amerika
kennen maar dat ook in Nederland al enige tijd in opkomst is: de ‘gated
community’. Dit verschijnsel laat zien dat segregatie – net
als integratie – een wederzijds proces is.
Bron: ‘Barrières tegen de boze buitenwereld’,
de Volkskrant, 10 september 2003.
Hoofddoekmigratie
Studentes in Turkije mogen geen hoofddoek dragen. De Turkse moskeeorganisatie
Milli Görüs vangt rond de honderd Turkse studentes in verschillende
Europese landen op, - tien in Nederland - zodat ze mét hoofddoek
naar de universiteit kunnen gaan.
Bron: ‘Hoofddoekmigratie uit Turkije’, NRC Handelsblad,
20 maart 2003.
Identiteitsbegeleider
God had de christelijke scholen verlaten, maar met de instroom van moslimleerlingen
is er een heroriëntatie op gang gekomen onder de autochtone ouders
en kinderen op de eigen tradities en identiteit. In het katholieke
onderwijs kan inmiddels de hulp worden ingeroepen van identiteitsbegeleiders,
die de religieuze dialoog aanjagen. Hiermee hoopt men oude tradities
en geloofswaarden terug te brengen en de katholieke identiteit te herbevestigen.
Anderen trekken dit argument in twijfel en zien de identiteitsbegeleider
als een middel om de school aantrekkelijk te houden voor wit Nederland.
Bron: L. Dros, ‘Moslimkinderen onder de crucifix’,
Trouw, 24 november 2003
Immi-merce
Samenvoeging van ‘immigrants’ en ‘commerce’ (handel).
Migranten (ver)kopen diensten, vooral via het internet, die direct ten
goede komen van hun (familie in het) herkomstland. Zo bestellen Argentijnen
die in Amerika wonen via de site van een Argentijnse supermarkt voedsel
en laten het bij hun familie in Argentinië thuis bezorgen. En zo
opende een Peruaanse fastfoodketen vestigingen in Amerika om het "
thuisgevoel" bij Peruaanse gemeenschappen te vergroten. Deze trend
heeft een direct verband met het transnationalisme. Migranten(kinderen)
hebben meerdere loyaliteiten en bindingen: met het land van vestiging
en het land van herkomst.
Bron: www.trendwatching.com
Importhuwelijk
Huwelijk van een tweede generatie allochtoon met partner uit het herkomstland.
In december 2001 zond Zembla de documentaire ‘Het importhuwelijk’ uit.
Een confronterende uitzending, waarin onderzoekster Erna Hooghiemstra
het ‘schrikbarende’ gegeven toelichtte dat veruit de meerderheid
van Turkse en Marokkaanse jongeren een partner uit het herkomstland
huwt. Bij het verschijnen van haar proefschrift ‘Trouwen over
de grens’ (juni 2003) stortten de media zich op dit onderwerp.
Strikt genomen kan de term importhuwelijk duiden op ieder huwelijk
tussen een ingezetene van Nederland en iemand uit het buitenland, ware
het niet dat het woord ontstond om specifiek het fenomeen aan te geven
van een tweede generatie Turk(se) of Marokkaan(se) die trouwt met iemand
uit het herkomstland van zijn of haar ouders.
Lees meer over dit fenomeen in het dossier
Importhuwelijken.
Kansarmenwijk
Rotterdam wil geen nieuwe kansarmen meer toe laten, om de trend van verarming
tegen te gaan. Kansarmenwijk is daarmee een synoniem voor achterstandswijk
geworden, met het verschil dat de nadruk meer dan voorheen op de eigenschappen
van de inwoners zelf wordt gelegd.
Bron: Trouw, De verdieping: 'Werkstad met koopgoot en kansarmenwijk',
4 december 2003
Kennismigrant
De moderne migrant is veelal middelhoog tot hoog opgeleid. Hij werkt
maximaal drie jaar in Nederland, betaalt zijn belastingen en vertrekt
weer zonder een beroep te doen op het uitkeringenstelsel. Vooralsnog
beperken de Nederlandse regels de komst van alle arbeidsmigranten -ook
de hoogopgeleide - wat de verbetering van onze kenniseconomie bemoeilijkt.
Europa is in een slag verwikkeld om de kennismigrant of kenniswerknemer
binnen te halen, maar moet vooralsnog zijn meerdere in de VS erkennen.
In haar rapport ‘Voorbij de Horizon van Amsterdam' pleit de Adviescommissie
voor vreemdelingenzaken (ACVZ) voor een Europese strategie. Zo zou het
realiseren van een Europese werk- en verblijfskaart, waardoor kennismigranten
in álle EU-landen kunnen werken, het aantrekkelijker maken voor
kennismigranten om een baan in Europa te accepteren.
Bron: KIEM (www.integratie.net), ‘Advies: Europese verblijfskaart
voor kennismigranten’, 12 februari 2004; NRC Handelsblad, Arbeidsmigratie
stimulans economie, 4 februari 2004
Knip-en-plak-islam
Gebruikt door antropoloog Martijn de Koning. Moslimjongeren voelen zich
steeds vaker als tweederangs Nederlanders aangesproken en gaan zich
afvragen hoe ze dan ten minste een goede moslim kunnen zijn. Die zoektocht
vindt vooral op internet plaats: ze zijn al knippend en plakkend een
hoogstpersoonlijke islam aan het samenstellen.
Bron: NRC Handelsblad, 27 november 2004
Koppelteken-Nederlanders
Bestaat al langer, maar de term wordt weer meer gebruikt, om aan te duiden
dat we geen verkeerde verwachtingen van integratie moeten hebben. Zie
de woorden van socioloog Anton Zijderveld, voorzitter van de Stedelijke
Adviescommissie Multiculturele Stad (in Rotterdam): “In de praktijk
ontstaan de koppelteken-Nederlanders al. Jonge Marokkaanse Nederlanders,
die zich hier heel Marokkaans voelen, worden tijdens hun vakantie in
Marokko aangesproken op hun - typisch Nederlandse - botte gedrag. Zij
zijn Marokkaans-Nederlands.” ‘Veel Nederlanders willen
dat zij zich helemaal aanpassen, dat zij Nederlands-Nederlands worden.’ “Dat
zit er niet in. Ik hoop ook niet dat dat gebeurt. Ik kan mij de jaren
vijftig nog heugen en dat was hier een slaperige boel.''’
Zie ook het onderzoek van Han Entzinger onder allochtone jongeren in
Rotterdam (uit 2001), waaruit blijkt dat allochtone jongeren zich meer
tot Turkse Rotterdammers ontwikkelen dan tot Nederlanders. De identificatie
met de natiestaat is er niet. Er is wel affiniteit en verbondenheid met
fundamentele maatschappelijke uitgangspunten en waarden als democratie,
respect, pluralisme, etc. Dat gaat bij allochtone jongeren samen met
identificatie als moslim of het vasthouden aan de oorspronkelijke cultuur.
Bron: ‘Multiculturalisme / Geen smeltkroes, eerder een mozaïek’,
Trouw, 28 augustus 2003.
Kut-Marokkanen
Uit de mond van Rob Oudkerk in een Amsterdams PvdA-onderonsje met Job
Cohen. Vervolgens tot geuzennaam getransformeerd door rapper Raymzter.
Dit woordgebruik past in de trend van verharding van het debat over de
multiculturele samenleving. Marokkanen kregen een stigma waar nu de
reacties
op komen. De Marokkanen beginnen voor zichzelf op te komen. Mohammed
Benzakour noemde de stigmatisering zelfs "een goed teken" (Contrast,
20 februari 2003)
Leidcultuur
Dominante cultuur in een multiculturele samenleving. “Tijdens het
recent gevoerde Kamerdebat over 30 jaar integratiebeleid bleek een meerderheid
van de parlementariërs immigranten te willen verplichten zich aan
te passen aan – wat premier Balkenende noemde – de Nederlandse ‘kernwaarden
en –normen’. Daarmee is de autochtone cultuur – wat
die ook moge zijn – definitief verheven tot de dominante cultuur
in onze multiculturele polder.
Kranten die over het debat rapporteerden, haalden het Duitse woord Leitkultur weer eens van stal, al werd dat woord zelf – dat in 2000 in Duitsland
overigens tot Unwort van het jaar werd uitgeroepen – in het debat
niet gebruikt. Inmiddels is ook de Nederlandse vertaling leidcultuur (voor het eerst gesignaleerd in de Volkskrant van 2 december 2002) aan
een opmarsje begonnen. Of leidcultuur echter ooit echt doorbreekt, is
twijfelachtig. Mocht het concept van de dominante cultuur in het Nederlandse
politieke landschap zodanig inburgeren dat het bijbehorende L-woord ook
uit de taboesfeer raakt, dan is de kans namelijk groot dat de Duitse
variant – die ook in het Nederlands nu al veer frequenter is dan
leidcultuur – algemeen Nederlands wordt. Vermoedelijk zouden niet
alleen bestrijders van germanismen dat jammer vinden.”
Bron: overgenomen van website Van Dale
Lonsdale-jeugd
Racistische jongeren, die zich bij voorkeur kleden met het merk ‘Lonsdale’.
Lonsdale-jongeren halen sinds november 2004 regelmatig het NOS journaal,
als verdachten van aanslagen op islamitische scholen en moskeeën
na de moord op Theo van Gogh.
Loondienstallochtoon
Benaming van tweede en derde generatie migranten voor de eerste generatie
die werkzaam is in zelforganisaties. De band van de zelforganisaties met
hun achterban verdwijnt snel. De jongeren stormen op en voelen zich niet
vertegenwoordigd door de zelforganisaties.
Andere benamingen: beroepsallochtonen, werkzaam zijn in de welzijnsmaffia.
Zie ook de trend: Jonge allochtoon kiest voor
dynamische organisatie.
Bron: ‘Generatiekloof binnen de migrantenorganisaties’,
Haagsche Courant, 20 mei 2003.
Mammoetmoskee
Synoniem van heimweemoskee [link naar trendwoord] en tegenovergestelde
van poldermoskee [link naar trendwoord]. Volgens columnist Ephimenco
is de bouw van een mammoetmoskee of ‘megamoskee’ een wanhoopspoging,
bedoeld om ‘een dominantie te visualiseren die helemaal niet
bestaat’. Het SCP rapport ‘Moslim
in Nederland’ (juni
2004) wees immers op de doorzettende trend van secularisering en afnemend
moskeebezoek onder moslims in Nederland.
Bron: S. Ephimenco, ‘Mammoetmoskee’, in Trouw, 18 september
2004
Mekkaren
Voorstel voor nieuw woord van Elena Simons voor ‘te veel over je
(moslim)geloof praten’.
Bron: E. Simons, ‘Pret
met moslims’,
uitgeverij Querido, 2004.
Migranteneuro
Hulporganisaties zouden graag een deel van het geld dat
migranten overmaken naar het herkomstland gebruiken voor structurele
armoedebestrijding.
Wereldwijd maken migranten uit arme landen ieder jaar honderd miljard
euro over naar hun thuisfront. Dat is twee keer zo veel geld als
de wereldwijde ontwikkelingshulp te besteden heeft. In Nederland
is de verhouding trouwens omgekeerd: organisaties besteden jaarlijks
3,5 miljard euro aan ontwikkelingshulp, migranten maken 1,5 miljard
euro over. De ‘migranteneuro’ komt niet bij deze organisaties
terecht. Turken, Marokkanen en Somaliërs doneren bij de moskee;
Somaliërs en Ghanezen geven veel aan collectes die in de eigen
groep worden gehouden. Heeft relatie met de ‘immi-merce’ trend.
Bron: F. Bieckmann, R. Muskens, ‘Jacht op de migranteneuro’,
Vice Versa, 2004, nummer 1.
Moskeebarbier
Ook wel moskeekapper of koffiehuiscoiffeur. Illegale kappers in koffiehuizen
en moskeeën concurreren met de reguliere kappers.
Bron: Menzo Willems, Stadskappers dupe van moskeebarbier, De Telegraaf,
21 juni 2004.
Mosleek
Voorstel voor nieuw woord van Elena Simons voor een ‘niet-moslim’.
Voor een debat- en filmprogramma bedacht ‘maatschappelijke uitvinder’ Elena
Simons de doorgeefroos voor moslims en mosleken. Een week lang werden
elke ochtend 100 rozen uitgedeeld. Daaraan was een kaartje bevestigd
met de tekst: 'Bent u moslim? Geef deze roos binnen 10 minuten aan een
mosleek. Bent u mosleek? Geef deze roos binnen 10 minuten aan een moslim.'
Zie ook ‘doorgeefrozen’.
Bron: E. Simons, ‘Pret
met moslims’; ‘Doorgeefrozen
voor 'mosleken'’, Trouw, 10 september 2004.
Moslift
Carrière maken dankzij de media-aandacht voor moslims en de Islam
(‘moslimhype’).
Bron: E. Simons, ‘Pret
met moslims’
Moslimburger
Niet alleen een inwoner met een islamitische achtergrond, maar ook een
hamburger zonder varkensvlees.
Moslimdemocraten
Vergelijking die Abou Jahjah maakt tussen het CDA (christen-democraten)
en zijn AEL (moslimdemocraten). Wat is het principiële verschil,
vroeg hij zich af in Buitenhof.
Zie ook sjoeracratie.
Bron: Buitenhof, 2 maart 2003; Vrij Nederland, 8 maart 2003.
Moslim-hypotheek
De HSBC komt in juli 2003 als eerste Britse bank met een hypotheek voor
moslims. Er is een speciale financieringsconstructie bedacht die de
moslim in staat stelt een huis te kopen zonder de verboden rentevergoeding.
De bank koopt in naam van een klant een huis en verhuurt dat voor een
periode van 25 jaar aan de klant. De bank richt zich met de moslim-hypotheek
op de circa twee miljoen moslims in Groot-Brittannië, maar ook
anderen mogen er gebruik van maken.
Nederlandse banken hebben (nog) geen aparte hypotheek voor moslims. Rabobank
zegt wel enkele honderden klanten te hebben die geen rente op hun spaargeld
willen. “Dat geld wordt aan goede doelen geschonken, in grote steden
meestal aan de moskee.”
Met de groeiende moslimgemeenschap in Europa zullen er meer Arabische
leenwoorden, merknamen en samenstellingen met moslim(-) voorkomen. Ook
zullen nog meer bedrijven oog hebben voor de moslim als consument.
Zie moslimmarkt.
Bron: GPD, 7 juli 2003
Moslimjas
In januari 2003 raakte de kleding van moslimvrouwen op verschillende manieren
in opspraak. (Zie ook: sluierverbod en bunkerpak.)
Zo ook de ‘paraduses’, enkellange overjassen die met name
door (oost-)Turkse meisjes en vrouwen worden gedragen. Deze moslimjas
werd geweerd uit de bibliotheek van het Nederlands Instituut voor het
Nabije Oosten (NINO) in Leiden. Uit hygiënische overwegingen en ter
preventie van diefstal is het dragen van een jas daar in de bibliotheek
al jaren verboden.
Bron: Telegraaf, 20 januari 2003.
Moslimmarkt
In toenemende
mate zijn bedrijven zich bewust van de moslimmarkt: de moslim als consument
is ontdekt. Zo paste fabrikant Van Melle in 2001
de samenstelling van Mentos aan voor de islamitische en hindoe consumenten.
Dit met name om de exportmogelijkheid van dit snoepje te verhogen.
Ook “Heineken wil de moslimmarkt op”. In Egypte produceert
en verkoopt deze brouwerij het alcoholvrije moutdrankje Fayrouz. Ze
wil het populaire drankje nu ook in Nigeria en Indonesië lanceren
en sluit niet uit dat het ook in Europa op de markt wordt gebracht.
Bron: Financieel Dagblad, juli 2003.
Moslimrefusenik
Een liberale moslim die zich verzet tegen fundamentalistische tendensen
in de islam. “In de islamitische wereld klinkt de roep om hervorming
steeds luider, ook op religieus gebied”, schrijft Het NRC Handelsblad.
De Canadese journaliste en moslima Irshad Manji, noemt zichzelf moslimrefusenik
en meent dat het tijd is voor een islamitische reformatie. Ook in Nederland
zoeken moslims naar manieren om een liberale islam te ontwikkelen.
Jongeren nemen meer afstand genomen van de traditionele geloofsbeleving
en concentreren zich op de eigen religieuze identiteit. Deze jongeren
kiezen voor een meer seculiere, individuele benadering van religie.
Bron: Jong, Sjoerd de, ‘Oprah moet Allah redden; hervormers zoeken
naar een weg om de islam bij te stellen’, NRC Handelsblad, 20 augustus
2004.
Trendbeschrijving ‘De (her)ontdekking
van de islam in Europa’.
Namus
Te vertalen als “eer” of “familie-eer”. Duikt
met name weer in de kranten op in eerwraakzaken. Zoals bij het aantreffen
van de lichamen van een Afghaanse vrouw en haar tienjarig dochtertje
in augustus 2003 in Maastricht. Namus is een complex begrip dat te maken
heeft met ideeën over kuisheid, familie-eer, netheid en 'je gedragen'.
Bron: ‘Eerwraak. De namus gebroken’, Trouw, 28 augustus
2003.
Naturalisatiecertificaat
Begin september 2003 behaalden de eerste kandidaten dit diploma voor
het goed afleggen van de naturalisatietoets, waar
overigens geen naturalisatiecursus aan voorafgaat.
Sinds april 2003 moeten niet-Nederlanders deze toets, afgenomen door
de ROC's, met goed gevolg afleggen om in aanmerking
te komen voor de Nederlandse nationaliteit. De deelnemers moeten zelf
hun kennis over Nederland en het Nederlands vergaren in tegenstelling
tot de bekende inburgeringscursus. De eis dat nieuwkomers vijf jaar
in Nederland verblijven en een definitieve status hebben, blijft bestaan.
Voorheen kwam men na vijf jaar automatisch in aanmerking voor naturalisatie.
Slechts 61% van de deelnemers slaagt voor de naturalisatietoets. Zowel
de verplichte
inburgeringscursus als het verplicht behalen van het
naturalisatiecertificaat om een Nederlands paspoort te krijgen, wijzen
naar het toenemend belang dat gehecht wordt aan burgerschap, aan een
zelfstandig-burger-zijn. Het inwoner-zijn van Nederland en het Nederlanderschap
worden minder vrijblijvend.
Bron: 'Naturalisatiecursus taai', Algemeen Dagblad, 5 september 2003.
Nieuwe autochtonen
Anil Ramdas pleit in zijn column in NRC Handelsblad voor de term nieuwe
autochtoon. De oude termen kunnen wat hem betreft blijven bestaan:
allochtoon als term (c.q. scheldwoord) voor de persoon die geen of
slecht Nederlands spreekt en autochtoon voor de Oude Nederlander, die
zich de tijd wil herinneren zonder allochtonen. Nieuw autochtonen zijn
volgens Ramdas jonger dan dertig, opgegroeid met MTV en porno op tv,
cd-speler en magnetron. Maar ook met gemengde klassen, ‘gekleurde
buren, gemengde huwelijken, zwarte homo's en blanke hiphoppers.’ Wat
de nieuwe autochtonen echt interessant maakt, aldus Ramdas, is ‘de
vanzelfsprekendheid van het bestaan van kleurvariatie’.
Bron: A. Ramdas, ‘Nieuwe autochtonen’, NRC Handelsblad,
27 oktober 2003.
Nieuwe emigrant
Deze emigrant gaat voor ongeveer tien jaar in het buitenland werken en
wonen, maar keert bijna wekelijks terug naar Nederland. De nieuwe emigrant
is een variant op de eerder gesignaleerde pendelmigrant [link naar
pendelhuis / pendelmigrant].
Bron: Nederlands Dagblad, 19 november 2003
Niqab
Gezichtssluier, een hoofddoek die het hele gezicht behalve de ogen bedekt,
gedragen door sommige moslimvrouwen. Arabisch leenwoord dat al sinds midden
jaren negentig in het Nederlands voor komt. Begin 2003 werd hetzelfde
woord echter opnieuw geïntroduceerd in het Nederlands, niet in de
spelling niqab maar in de spelling niqaab. Met dubbel a dus. Deze spelling
is volgens ‘Van Dale’ verklaarbaar uit de uitspraak: niqab
wordt met een lange a uitsproken. Het is echter gebruik dat de lange
a
in woorden uit het Arabisch door een enkele letter a wordt gerepresenteerd.
Vandaar niqab. Zie verder onder sluierverbod.
Non-emigrant
Marcel van Dam noemt zichzelf het prototype van de non-emigrant. Een
Nederlander in hart en nieren die er niet aan moet denken níet
in Nederland te wonen. Verlangt op vakantie alweer naar de eigen taal,
de eigen politiek, de eigen media, de eigen problemen, de eigen omgeving,
de eigen cultuur. Verdedigt tegenover buitenlanders Nederlandse toestanden
die hij tegenover Nederlanders juist aan de kaak stelt.
Bron: M. van Dam, ‘Leve Nederland, leve het cultuurrelativisme’,
de Volkskrant, 26 februari 2004
Occidentalisme
Systematische verwerping van ‘kenmerkende westerse waarden’,
zoals individualisme, democratie en rationalisme. Verzonnen door filosoof
Avishai Margalit.
Bron: www.vandale.nl, juni 2004.
Ontbijlmering
De Bijlmer stond lange tijd synoniem voor probleemwijk. Na een intensieve
stadsvernieuwing waarbij veel hoogbouw verdween en ruimte maakte voor
eengezinswoningen gaat het goed met de Bijlmer. Kunnen andere probleemwijken
ook ‘ontbijlmeren’?
Bron: Kruyswijk, Marc, ‘De ontbijlmering vordert gestaag; Bewoners
voormalige probleemwijk zijn nu vooral tevreden’, Algemeen Dagblad,
10 september 2004.
Pendelhuis / pendelmigrant
Het delen van een huis in het land van herkomst met familie of derden
waar met name oudere migranten een deel van het jaar naar toe kunnen.
Wordt als oplossing gezien voor het dilemma van helemaal terugkeren of
hier blijven (voor kinderen en kleinkinderen).
Pensioenmigrant
Veel (pre)gepensioneerden vertrekken
uit hun woonplaats. Bij Nederlandse ouderen is momenteel Zeeland erg
in trek, maar ook het buitenland (Spanje,
Portugal, Griekenland) lokt.
Lees verder onder: seniorenmigratie.
Poldermoskee
Architecten Ergün Erkoçu en Abdo Hammiche studeerden af op
een alternatief ontwerp voor de Essalaam-moskee. ‘Wij zijn van
de tweede generatie. Wij voelen een drang naar moderniteit. De huidige
moskeeën in Nederland zijn slechte kopieën van oosterse gebouwen
die niet inspelen op wat er in Nederland aan de hand is. Bij het ontwerp
van onze poldermoskee hebben wij vooral nagedacht over wat een moskee
kan doen voor de integratie.’ Ze zien dus niks in een heimweemoskee.
In Rotterdam is inmiddels zelfs een moskeeëndebat opgekomen, waarin
gepleit wordt voor een minarettenstop. Zie ook: geloofsboulevard.
Bron: R. van der Zee, ‘Kathedralen voor Allah’, HP/De Tijd,
28 november 2003; ‘We moeten kwetsbare allochtonen helpen’,
NRC Handelsblad, 29 november 2003.
Postcodediscriminatie
Als je in een hekwerkwijk woont, zal
je geen last hebben van postcodediscriminatie. Allochtone makelaars
signaleren dat het bijna onmogelijk is om een hypotheek te krijgen
voor een huis in een achterstandswijk in Den Haag en Rotterdam. Banken
gebruiken de postcode van het te kopen huis als selectiemiddel. Volgens
de banken heeft dit met de recessie te maken: het is te risicovol om
in deze zware economische tijden te investeren in onzekere projecten.
Allochtone makelaars zien postcodediscriminatie echter als een structureel
fenomeen. Y. Özkan, makelaar in Den Haag, wijst er in de Volkskrant
op dat het niet verstandig is van de banken om de huidige kopers te
weigeren. De banken werken zo indirect mee aan de verpaupering van
bepaalde wijken. Steeds meer allochtonen kiezen ervoor om in Nederland
in een huis te investeren en niet meer veel geld te steken in een huis
in het land van herkomst. Door hypotheekweigeringen komen veel huizen
in achterstandswijken leeg te staan waardoor ze in verval raken. Terwijl
nieuwe bewoners er juist waarschijnlijk alles aan doen om hun huis
en dus ook hun buurt op te knappen.
Bron: ‘Banken doen aan postcodediscriminatie’, website
Planet n.a.v. artikel in De Volkskrant, 26 september 2003.
Pressure-cooker integratie
Integratie als een snelkookpan. Zo wordt nu het eerste ambitieuze integratietraject
voor Roma genoemd. Eind jaren zeventig werd een groep van 550 personen
verspreid opgevangen in tien Nederlandse gemeenten. Beleidsmakers dachten
dat de Roma binnen vijf jaar zouden integreren in de Nederlandse burgerbevolking.
Het geloof in het integratiebeleid bleek een illusie. De vraag is of
er
nu niet teveel van het verplichte
inburgeringsprogramma voor nieuwkomers wordt verwacht. Het is de aanzet
tot integratie; aan het eind van de inburgering is de integratie niet
voltooid.
Bron: Sinti, Roma en Gadje, Nederland en zijn zigeuners. Documentaire
in twee delen. Wordt in oktober van 2003 uitgezonden bij de IKON.
Riagg-reisjes
Twee zomers achtereen was het een onderwerp van discussie: het meereizen
met patiënten naar Marokko door Riagg-medewerkers. Minister Hoogervorst
(Volksgezondheid) wil deze Riagg-reisjes in de toekomst inperken.
Bron: de Telegraaf, 11 augustus 2004.
Rotterdamwet
De geplande wet ‘Bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek’.
Ontworpen naar aanleiding van de Rotterdamse wens om de instroom van
kansarmen (vooral kansarme allochtonen) in achterstandswijken, en zo
de toenemende segregatie en grootstedelijke problematiek, tegen te kunnen
gaan.
Bron: Rotterdamwet stap dichterbij, Persbericht gemeente Rotterdam, 15
april 2005.
Sahafisme (of al-sahafisme)
Het verkondigen van een aperte leugen met een zodanige overtuigingskracht,
dat de toehoorder of lezer wel gedwongen is zich af te vragen of de leugenaar
zijn verstand verloren heeft of dat hij zelf gek geworden is. (Definitie
van Van Dale)
Naamgever is de Irakese minister van Informatie, Mohammed Saïd al-Sahaf,
die gedurende de Tweede Golfoorlog een waar cultfiguur werd. Hij bleef
ontkennen dat de Amerikanen in Bagdad waren, terwijl de tanks bijna in
beeld langs denderden. Er werd zelfs een site
opgezet met uitspraken van al-Sahaf. Inmiddels worden ook aperte leugens,
zichtbare onwaarheden van anderen als sahafisme of al-sahafisme gepresenteerd.
Bron: www.vandale.nl
Seniorenmigratie
Veel senioren stoppen vroeg met werken en zoeken een zonniger plekje op
om te wonen. De Sociale Verzekeringsbank (SVB), verantwoordelijk voor
de uitvoering van AOW, meldde in juni 2003 dat steeds meer gepensioneerden
hun AOW in het buitenland ontvangen: momenteel 180.000 van de in totaal
2,4 miljoen AOW’ers. Dit aantal loopt op door remigratie van ‘gastarbeiders’,
pensionering van boeren die ooit naar Canada of Australië emigreerden
en door Nederlanders die naar een warm land vertrekken. De verwachting
is dat de mobiliteit onder Europese ouderen nog verder zal toenemen door
de komst van de euro, meer mogelijkheden tot export van pensioengelden
en de naderende pensionering van de babyboomers.
Zie ook de pensioenmigrant.
Bron: OESO (2002), Volkskrant (juni 2003).
Seniorenstad
Bijna de helft van de ouderen (42,9 procent) staat positief tegenover
wonen in een seniorenstad, blijkt uit onderzoek. Omgerekend komt dat
landelijk neer op 2,25 miljoen vijftigplussers. Het onderzoek komt
op een moment dat de vakbond voor verplegenden en verzorgenden AVVV
pleit voor een rondetafelconferentie met alle betrokkenen over de kwaliteit
van de zorg voor ouderen. Die is vaak slecht, blijkt uit aanhoudende
berichten uit de instellingen. De toekomstige generaties ouderen zullen
daar geen genoegen mee nemen. Tegelijk ontbreekt het de overheid aan
geld. Een seniorenstad, waarin ouderen aanvankelijk vooral leuke dingen
voor elkaar doen en daarna voor elkaar zorgen, kan een oplossing zijn.
Bovendien kan zo'n nieuwe woonvorm kapitaalkrachtige ouderen die emigratie
naar het zuiden overwegen, in Nederland houden. Volgens onderzoeker
Alex Sievers van adviesbureau Inbo ligt de doelgroep voor een seniorenstad
tussen enerzijds de zon-emigranten en anderzijds de ouderen die de
hele zomer op campings doorbrengen. Ze hechten meer dan gemiddeld aan
gezelligheid.
Sievers vindt dat er zo spoedig mogelijk en op meerdere locaties tegelijk
gewerkt moet worden aan een seniorenstad. Daarbij kan het gaan om een
nieuwbouwwijk, een bestaande wijk of de herontwikkeling van 'een vergrijsd
dorp'.
Bron: ‘Seniorenstad houdt grijs kapitaal in Nederland’ in
Binnenlands bestuur, 16 september 2004, Webnieuws
Sjoeracratie
Moslimdemocratie of islamitische overlegdemocratie die de AEL voor ogen
staat. Als het aan Mohammed Cheppih ligt, hoort invoering van de sharia
(de islamitische (straf)wetgeving) hier ook bij. Het woord is samengesteld
van sjoera (Arabisch leenwoord voor ‘raad van (uit het volk gekozen)
wijze mannen’) en het achtervoegsel -cratie, hiermee een directe
verbinding leggend met democratie (staatsvorm waarin het volk (door vertegenwoordigers)
zichzelf regeert).
Zie ook moslimdemocraten.
Van Dale verwacht dat meer Arabische leenwoorden in de woordenboeken zullen
verschijnen de komende jaren, als gevolg van zowel de emancipatie van
islamorganisaties in Nederland en Vlaanderen als de recente intensieve
bemoeienissen van westerse naties met landen als Irak. Zie bijvoorbeeld
het sahafisme.
Bron: ‘Men wil alleen horen dat de islam fout is’, NRC
Handelsblad, 12 april 2003; www.vandale.nl
Slavendatabank
Steeds meer Surinamers zijn op zoek naar hun ‘roots’. Afstammelingen
van Surinaamse slaven kunnen nu via internet hun voorouders opsporen.
Het Nationaal
Archief heeft een databank op internet aangelegd met gegevens van
slaven uit 1863, het jaar dat de slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden
werd afgeschaft.
Bron: Metro, 2 juli 2003.
Sluierverbod
Sinds 23 januari 2003 is er een sluierverbod op het ROC Amsterdam. De
meisjes die in een niqab op school verschenen,
moeten de sluier afleggen of komen het leslokaal niet meer in. Famile
Arslan,
de eerste advocate in Nederland met hoofddoek, heeft twee van de vier
niqaab-leerlingen als cliënt aangenomen. Wellicht
wordt een rechtszaak tegen het ROC aangespannen. De advocate heeft trouwens
Aziz Saïdi Rabah van de Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam
en Omgeving (UMMAO) bevolen zich niet meer voor te doen als bemiddelaar
van de meisjes: niqaab-bemiddelaar moet stoppen, kopte
het NRC.
Bron: o.a. Telegraaf, ‘Sluierverbod breidt zich uit in onderwijs’,
22 januari 2003; NRC, ‘Rabah moet stoppen als niqaab-bemiddelaar’,
14 februari 2003.
Sluierwet
Het parlement in Frankrijk heeft op 10 februari 2004 ingestemd met de
omstreden 'sluierwet'. Deze wet verbiedt het dragen van opvallende
religieuze symbolen op openbare scholen, waaronder hoofddoekjes, keppeltjes
en kruizen. Het is niet voor niets dat deze wet ook wel sluierwet (of
hoofddoekwet) genoemd wordt, omdat het met name is gericht tegen de
islamitische kledingvoorschriften. In Zuidwest-Duitsland is een wetsvoorstel
ingediend dat islamitische leraressen verbiedt een hoofddoek op school
te dragen omdat ‘anders dan kruis, habijt of keppel de hoofddoek
een radicaal politiek doel kan dienen.’ Zie ook sluierverbod
Bron: Algemeen Dagblad, ‘Parlement neemt 'sluierwet' aan’,
11 februari 2004; Trouw, ‘Hoofddoekwet goedgekeurd’, 11 februari
2004; Trouw, ‘Kruis en keppel mag wel, hoofddoek niet’, 5
februari 2004.
Smulbos
Allochtonen zouden te weinig in de natuur komen. Het Geldersch Landschap
en de Beekse stichting Waarde gaan daarom een ‘Bos om van te
Smullen’ met noten- en vruchtenbomen aanplanten op de Nijmeegse
heuvelrug. Waarde is al enige tijd bezig met een door het ministerie
van VROM gesteund project Multiculturele waardering van natuur en milieu
in Nederland. Volgens de stichting is de relatie met de natuur in de
eigen omgeving van belang voor integratie en inburgering.
Bron: Trouw, 6 april 2004.
Spaarschaap
Moslims kunnen in Nederland nog niet kiezen voor een islamitische bank,
waar geen rente wordt gevraagd of uitgekeerd. Er zijn naar schatting
zo’n kwart miljoen islamitische huishoudens in Nederland en het
aantal islamieten neemt toe. De vraag naar een ‘spaarschaap’ is
dus niet hypothetisch.
Bron: ‘Van spaarvarken tot islamitische spaarschaap’, NRC
Handelsblad, 23 augustus 2004; ‘Rabobank praat met fiscus over
hypotheken’, NRC Handelsblad, 24 augustus 2004.
Spreidingsdebat
Het debat in media, wetenschap en politiek over de spreiding van allochtonen.
Dit debat kwam op na de roep van Rotterdam om een 'allochtonenstop'.
Ook gesignaleerd: spreidingsgedachte (de Volkskrant, 8 september 2003).
Bron: 'SP krijgt gezelschap in spreidingsdebat', Trouw 13 september 2003
Staatsverlaters
Benaming van Henk Hofland voor mensen die elk geloof in de rechtsstaat
hebben verloren of de overheid de rug hebben toegekeerd zonder daarvoor
de consequenties te willen dragen. Ontstaan ten tijde van Fortuyn-revolte,
wordt nu gebruikt voor geradicaliseerde moslimjongeren.
Stille segregatie
In de beeldvorming over integratie speelt de overlast en criminaliteit
van Marokkaanse jongens een hoofdrol. Toch blijkt dat de culturele
integratie van jonge Marokkanen groot is. Zij zijn van de vier grote
groepen het
meest op Nederland gericht. Buiten de schijnwerpers van
de media voltrekt zich de stille segregatie: de Turkse, Chinese en
Hindostaanse gemeenschappen zijn (meer) afgesloten van de Nederlandse
cultuur. 2001-2003
Taalverbod
Verbod op het spreken van een andere dan de officiële landstaal op
scholen. In januari 2003 wilde een groep scholen in Den Haag de allochtone
leerlingen een taalverbod opleggen, dat wil zeggen het verbod op het gebruik
van een andere taal dan het Nederlands binnen de schoolmuren.
Talibanrijders
Na de invoering van een nieuwe taxiwet worden Amsterdam en Rotterdam overspoeld
met chauffeurs van buiten de stad. Het AD kopte ‘Talibanrijders
met een stratenkennis van nul’. In korte tijd zijn de nieuwkomers
in taxiland, veelal chauffeurs van Pakistaanse en Afghaanse afkomst, onder
de ouderwets autochtone Rotterdamse chauffeurs en de klanten bekend onder
de naam Talibanrijders.
Terreur~
alarm: staat van paraatheid bij mogelijke aanslagen.
Bron: Haas, Joost de, ‘Al-Qaeda-spionnen in bajes’, de
Telegraaf, 13 september 2004.
verkenners: mensen die aanslagen voorbereiden. Woorden die samenhangen
met de toenemende invloed van terreur op onze samenleving.
Bron: de Telegraaf, 21 augustus 2004.
rol: Er ontstond in september discussie over de rol van minister Donner
van Justitie bij terrorismebestrijding.
Bron: NRC Handelsblad, 23 september 2004.
aanpak: organisatie van de terrorismebestrijding.
Bron: Staatscourant, 23 september 2004.
Terugkeerdroom
De wens van migranten om terug te keren naar het land van herkomst. Het
verwezenlijken van deze droom was al moeilijk, maar nu het kabinet
van de remigratiewet af wil, zal het voor onbemiddelden onmogelijk
worden. Allochtonen van 45 jaar en ouder konden aanspraak maken op
een verhuisvergoeding en een maandelijkse uitkering. De invoer van
de remigratiewet leidde destijds tot een nieuwe betekenis van het woord
'oprotpremie'. Youssef Azghari benadrukte in zijn column overigens
dat de terugkeerdroom voor velen uitpakte als nachtmerrie.
Bron: 'Terugkeerdroom', Trouw, 16 september 2003.
Tribalisering
De aanwezigheid en groei van het aantal niet-westerse allochtonen en
daarmee de import van ‘‘de’ cultuur van overwegend
tribale islamitische samenlevingen’ in Nederland leidt volgens
filosoof Herman Philipse tot vergaande tribalisering. De samenleving,
en met name die in onze grote steden, zal “in stammen uiteenvallen”.
De onderwijssegregatie in Amsterdam is er een voorbode van. Er dreigt
een samenleving te ontstaan ‘waarin cultureel sterk verschillende
bevolkingsgroepen weinig contact met elkaar onderhouden en elkaar onvoldoende
vertrouwen om in goed burgerschap samen te leven’, aldus Philipse.
In een reactie stelt Nahed Selim dat niet de islam maar de stam de
bron van alle ellende is. ‘De islam heeft juist geprobeerd de
stam uit te roeien, maar werd door de stam ingelijfd. De islam probeerde
de moslim te bevrijden van de slaafse loyaliteit aan de stamwetten
en hem/haar zijn individualiteit als denkend individu met een eigen
oordeel terug te geven. Dat is niet gelukt. Het stamgevoel was
zo sterk dat de moslims van meet af aan van hun geloof ook een soort
stam hebben
gemaakt, die met de rest van de wereld de strijd aanging.’
Bron: H. Philipse, ‘Stop de tribalisering van Nederland’,
NRC Handelsblad, 27 september 2003; N. Selim, ‘Het stamgevoel is
een ramp voor moslimvrouwen’, NRC Handelsblad, 16 oktober 2003.
Uitzetcentrum
Op 27 juni 2003 werd bij het Rotterdamse vliegveld het eerste uitzetcentrum
officieel in gebruik genomen. Uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen
worden er opgesloten als een uitzetting naar het land van herkomst
op korte termijn haalbaar is. In november komt een tweede uitzetcentrum
op luchthaven Schiphol.
Bron: persbericht ministerie van justitie, 27 juni 2003.
Verdonkhuwelijk
'Spoedhuwelijk' van allochtonen. Vooral Marokkanen en Turken halen nu
hun bruid of bruidegom uit het land van herkomst om de strengere regels
van minister Verdonk voor te zijn. In Den Haag was een verdubbeling
te zien in het aantal huwelijken met een partner uit het buitenland
ten opzichte van vorig jaar.
Bron: Het Parool, 22 juni 2004.
Verlichtingsfundamentalisten
Zien religie en rede als onverenigbaar. Volgens filosoof John Grey ‘geloven’ verlichtingsfundamentalisten
dat we gelukkig zullen zijn als iedereen de liberale denkwijze omarmt.
Als voorbeelden van verlichtingsfundamentalisten worden genoemd Ayaan
Hirsi Ali, Paul Cliteur en Afshin Elllian.
Bron: de Volkskrant, 11 december 2004.
Vreemdetaalonderwijs
Alternatief voor "OALT", het onderwijs in allochtone levende
talen. In augustus 2003 meldde het ANP dat basis- en middelbare scholen
vanaf 1 augustus 2004 geen geld meer krijgen voor het vreemdetaalonderwijs.
Wahabisme
Een ultra-orthodoxe interpretatie en compromisloze vorm van de islam
die in Saoedi-Arabië dominant is. Afgeleid van de naam van de
achttiende-eeuwse grondlegger: Mohammed Ibn Abdul Wahab. Ibn Saud,
die aan het begin stond van het koninkrijk Saoedi-Arabië zoals
wij die nu kennen, ging een alliantie aan met Abdul Wahab om de ideeën
politiek en met het zwaard te implementeren. Dat verklaart de nadruk
op de wahabistische leer in Saoedi-Arabië en waarom de opkomst
van het wahabisme ook wel ‘Saoedisering van de islam’ wordt
genoemd.
Weekendschool
In Rotterdamse probleemwijken zal vanaf januari 2004 een weekendschool
komen. Hiermee hoopt het schoolbestuur de binding van gezinnen met
hun eigen buurt (ook ouders kunnen er terecht) te stimuleren, zodat
de trek naar witte scholen aan de rand van de stad of daarbuiten wordt
gekeerd. Ook hoopt het bestuur een positiever toekomstbeeld bij de
kinderen te ontwikkelen en vroegtijdig schooluitval tegen te gaan.
Ruim 35 procent van de 17- tot 23-jarigen in Rotterdam verlaat de school
zonder diploma. Op de weekendschool worden vakken aangeboden die normaal
weinig aan bod komen (dichten, filmen, sterrenkunde, journalistiek
en filosofie) en er zal veel aandacht zijn voor beroepsoriëntatie.
Kinderen die zich verder willen ontwikkelen kunnen een ‘maatschappelijk
geslaagde’ mentor krijgen.
De weekendschool past net als de brede school – ook wel venster-
of forumschool – in de ontwikkeling waarin onderwijsinstanties
en overheid steeds meer functioneren in, tot voor kort, privétijd
van ouders en kinderen.
Bron: Utrechts Nieuwsblad, 3 juli 2003.
Zomerschool
Jonge migranten werden in de zomer van 2004 op het Montessori College
Oost (MCO) in Amsterdam voorbereid op het Nederlandse onderwijs.
Bron: Fauwe, Loes de, Eerste kennismaking met Nederlands onderwijs
op de Zomerschool, ‘Het Parool’, 21 augustus 2004.
Zorgboulevard
Naast de meubelboulevard en de geloofsboulevard [link naar trendwoord
geloofsboulevard] is er nu ook de zorgboulevard. In De zorgboulevard
- Verkenningen in het zorglandschap van morgen presenteren elf ontwerpteams
hun visie op dit nieuwe stedenbouwkundige fenomeen.
Bron: februari 2005, www.ikcro.nl.
Zwart Nederlands
Volgens Fred Weerman, hoogleraar Nederlandse taalkunde aan de universiteit
van Amsterdam, bouwen ook allochtonen mee aan de toekomst van het Nederlands.
Volgens hem hebben we tot 2010 de tijd om te wennen aan een constructie
als “een mooie verhaal”. Weerman denkt dat dit taalgebruik
zich snel zal verspreiden. ‘In de Randstad is meer dan de helft
van de kinderen allochtoon. En zij bouwen mee aan het Nederlands van
de toekomst. Uit onderzoek blijkt dat witte kinderen op zwarte scholen
zwart Nederlands spreken.’ Neerlandicus en cultuurhistoricus
Herman Pleij spreekt over de creolisering (versimpeling) van de taal
door de grote invloed van tweede taalverwervers.
Bron: M. Vermeulen, ‘Nederlands met ‘taalfouten’ wordt
over tien jaar normaal’, de Volkskrant, 4 oktober 2003; C. Janssen, ‘Hun
hebben de taal verkwanseld’, de Volkskrant, 11 oktober 2003.
Zwarte vlucht
Allochtonen trekken uit de steden naar vinexlocaties. Uit het Utrechtse
Kanaleneiland en Overvecht vertrokken afgelopen vier jaar tweeduizend
gezinnen naar de nieuwbouwwijk Leidsche Rijn. Autochtonen, maar vooral
ook allochtonen dachten aan het getto te ontsnappen, maar ze komen hun
voormalige buren weer tegen in de nieuwe woonwijk.
Bron: NRC Handelsblad, 7 juni 2003.
maart 2004, laatste wijziging april 2005
|
Nieuwe woorden |
Cultuurcanon Dawa Lonsdale-jeugd Lees ook over |
Heeft u suggesties voor aanvullingen, schroom dan niet ze naar de redactie te mailen!
